Zaliczka czy zadatek: to zmienia wszystko
W potocznej mowie każda wpłata z góry to „zaliczka”, ale prawo rozróżnia dwie rzeczy:
| Zaliczka | Zadatek | |
|---|---|---|
| Czym jest | Część ceny płacona z góry | Zabezpieczenie wykonania umowy (art. 394 KC) |
| Gdy wykonawca nie wykona umowy | Wraca w części za niewykonaną pracę | Jeśli za niewykonanie odpowiada wykonawca, możesz odstąpić i żądać dwukrotności. Gdy nie odpowiada żadna ze stron albo odpowiadają obie, wraca w pojedynczej wysokości |
| Gdy to Ty rezygnujesz bez powodu | Co do zasady wraca, minus ewentualna szkoda wykonawcy | Wykonawca może go zatrzymać |
Sama nazwa wpłaty, ani jej brak, nie przesądza sprawy. Liczy się treść umowy i okoliczności, w tym kiedy i w jakim celu pieniądze zostały przekazane. Kwota dana przy zawarciu umowy ma skutki zadatku, jeśli nie umówiliście się inaczej i nie wynika to ze zwyczaju (art. 394 § 1 KC). Określenie użyte w umowie, na fakturze czy w tytule przelewu jest jednak ważnym dowodem tego, co ustaliliście.
Jak odzyskać zaliczkę
Jeśli wykonawca w ogóle nie zaczął prac albo zrobił niewiele, najpierw wyznacz mu na piśmie termin na rozpoczęcie lub kontynuację. Gdy termin minie, złóż oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Od tej chwili wpłacone pieniądze trzeba Ci oddać (art. 494 KC), pomniejszone o wartość prac, które faktycznie wykonał.
Przy zadatku odstąpienie jest prostsze: gdy wykonawca nie wykonuje umowy z przyczyn, za które odpowiada, możesz odstąpić bez wyznaczania dodatkowego terminu i żądać zadatku w podwójnej wysokości. Jeśli za niewykonanie nie odpowiada żadna ze stron albo odpowiadają obie, zadatek wraca w pojedynczej wysokości.
Oświadczenie o odstąpieniu i żądanie zwrotu możesz połączyć w jednym piśmie. Wtedy od dnia po terminie z wezwania należą Ci się odsetki ustawowe za opóźnienie.
A jeśli to od początku było oszustwo?
Gdy „fachowiec” wziął zaliczki od wielu osób i zniknął bez śladu, warto równolegle złożyć zawiadomienie o przestępstwie oszustwa. Postępowanie karne pomaga ustalić dane sprawcy, a w wyroku sąd może nałożyć na niego obowiązek naprawienia szkody.
Droga cywilna jest jednak niezależna i zwykle szybsza, jeśli znasz dane wykonawcy. Do pozwu potrzebujesz jego imienia i nazwiska albo nazwy firmy oraz adresu.
Jakie dowody zebrać
- potwierdzenie przelewu albo pokwitowanie wpłaty gotówki
- umowa, faktura zaliczkowa albo wiadomość, w której wykonawca potwierdza otrzymanie pieniędzy
- ustalenia co do terminu rozpoczęcia prac
- pisemne wezwanie do rozpoczęcia prac i oświadczenie o odstąpieniu z dowodem wysłania
- zdjęcia, jeśli część prac została wykonana
- dane wykonawcy z CEIDG lub KRS
Co zrobić krok po kroku
- Sprawdź, jak nazwaliście wpłatę. Zaliczka czy zadatek? Zajrzyj do umowy, faktury i tytułu przelewu. Przypomnij sobie też, kiedy i po co przekazałeś pieniądze.
- Wyznacz termin na piśmie. Wezwij do rozpoczęcia lub kontynuacji prac w konkretnym terminie. Przy zadatku ten krok możesz pominąć.
- Odstąp od umowy i zażądaj zwrotu. Jednym pismem: oświadczenie o odstąpieniu i wezwanie do zwrotu zaliczki albo zadatku. Podwójnego zadatku możesz żądać, gdy za niewykonanie umowy odpowiada wykonawca.
- Złóż pozew. Jeśli pieniądze nie wrócą w terminie, zostaje pozew o zapłatę. Przy tych kwotach opłata sądowa jest stała i niska.
Przykład
Pan Tomasz przy podpisaniu umowy na wymianę okien wpłacił 4 000 zł zadatku. Tak nazwali tę kwotę w umowie i tak brzmiał tytuł przelewu. Termin montażu minął dwa miesiące temu, a firma zbywała go obietnicami.
Ponieważ wpłata była zadatkiem, a opóźnienie leżało po stronie firmy, pan Tomasz odstąpił od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu i zażądał 8 000 zł. Firma zapłaciła dopiero po otrzymaniu nakazu zapłaty.
Przykład poglądowy. Imiona i kwoty są zmyślone.
Jak możemy pomóc
Wezwanie do zapłaty
Pismo z żądaniem zapłaty i terminem, które często kończy sprawę bez sądu. Stała cena 99 zł.
Zamów wezwaniePozew o zapłatę
Na podstawie Twojego opisu i dokumentów przygotujemy pozew gotowy do podpisania i złożenia w sądzie. Stała cena 299 zł.
Zleć pozewNie reprezentujemy Cię w sądzie: pismo podpisujesz i składasz samodzielnie. Jeśli nie wiesz, czy Twoja sprawa się nadaje, zapytaj na darmowej konsultacji. Ogólne zasady opisuje poradnik pozew o zapłatę krok po kroku.